Sieci teletechniczne 

w budynkach mieszkalnych KSM

Wiceprezes Zarządu KSM:

mgr Zbigniew Olejniczak

Problematyka związana ze stanem technicznym i eksploatacją sieci telekomunikacyjnych zabudowanych w przestrzeni budynków mieszkalnych naszej Spółdzielni jest bardzo rzadko poruszana na łamach „Wspólnych Spraw". Taki stan rzeczy wynika z faktu, iż instalacje tego rodzaju oraz wszelkie urządzenia im towarzyszące stanowią własność przedsiębiorców telekomunikacyjnych, tym samym uprawnienia Spółdzielni w tym zakresie są wysoce ograniczone. Niemniej jednak na przestrzeni ostatnich 30 lat następuje ewolucja tych systemów łączności zarówno w warstwie technicznej, jak i prawnej, dlatego też warto przybliżyć wiele aspektów związanych z tą problematyką i możliwościami szeroko pojętego dostępu do usług telekomunikacyjnych (np. internetu, sieci komputerowych, telewizji kablowej, telefonii kablowej), w budynkach KSM.

Mówiąc o teraźniejszości nie można pominąć historii, która przez splot wielu wydarzeń ukształtowała w znacznym stopniu naszą obecną rzeczywistość. Nawiązuję w tym miejscu do często niezadawalającego stanu estetycznego licznie występujących w naszych budynkach sieci i instalacji telekomunikacyjnych, ukrytych w różnego rodzaju skrzynkach, korytach kablowych i rurach mocowanych na ścianach klatek schodowych, tworzących niejednokrotnie układ powielających się elementów, które niewątpliwie zaburzają walory estetyczne. Nim jednak przejdę do aspektów technicznych, pragnę przybliżyć zagadnienia prawne, a w szczególności przepisy nakazowe, które precyzują uprawnienia zarządcy nieruchomości, jak i właściciela nieruchomości.

Mianowicie działalność telekomunikacyjna związana z budową i eksploatacją sieci telekomunikacyjnych oraz dostarczaniem usług telekomunikacyjnych w Polsce, jak również w wielu krajach europejskich, jest działalnością regulowaną. W przypadku Polski regulatorem rynku telekomunikacyjnego jest Urząd Komunikacji Elektronicznej, który w zakresie swoich uprawnień wpływa na podmioty świadczące tego rodzaju usługi, ale również posiada możliwości oddziaływania na zarządców i właścicieli budynków. Uprawnienia te wynikają wprost z obowiązujących przepisów prawnych. Główne akty prawne regulujące funkcjonowanie rynku usług telekomunikacyjnych to ustawa z dnia 12 lipca 2024roku Prawo komunikacji elektronicznej (w latach poprzednich obowiązywała ustawa Prawo telekomunikacyjne) oraz ustawa z dnia 7 maja 2010 roku o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych.

Ze względu na bardzo szeroki zakres tematyczny i obszerność przywołanych aktów prawnych, zainteresowanych czytelników odsyłam bezpośrednio do źródła, natomiast dla potrzeb wyjaśnienia wpływu obowiązujących przepisów na naszą spółdzielczą rzeczywistość, a przede wszystkim na zasoby budynkowe, pragnę zwrócić uwagę na regulacje prawne zawarte w ustawie z dnia 7 maja 2010 roku o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych, w art.30, który brzmi następująco:

Art. 30. 1. Właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości, niebędący przedsiębiorcą telekomunikacyjnym, jest zobowiązany zapewnić przedsiębiorcy telekomunikacyjnemu dostęp telekomunikacyjny do nieruchomości, w tym do budynku oraz punktu styku, polegający na umożliwieniu:
1) doprowadzenia szybkiej sieci telekomunikacyjnej wraz z powiązanymi zasobami aż do punktu styku,
2) wykonania szybkiej sieci telekomunikacyjnej wraz z powiązanymi zasobami dalej niż do punktu styku, jeżeli:
a) nie istnieje taka sieć lub
b) istniejąca sieć nie jest dostępna lub nie odpowiada zapotrzebowaniu przedsiębiorcy telekomunikacyjnego,
3) korzystania z punktu styku,
4) utrzymywania, eksploatacji, przebudowy lub remontu szybkiej sieci telekomunikacyjnej wraz z powiązanymi zasobami będących własnością tego przedsiębiorcy telekomunikacyjnego,
5) wejścia na teren nieruchomości, w tym do budynku, w zakresie niezbędnym do korzystania z dostępu, o którym mowa w pkt 1-4 i ust. 3 – w celu zapewnienia telekomunikacji w tym budynku.

Abstrahując od używanej w przytoczonym przepisie terminologii branżowej zapewne każdy z czytelników dostrzega pewnego rodzaju nakazowość wynikającą z zawartych w cytowanym przepisie postanowień, a mianowicie właściciel, użytkownik wieczysty lub zarządca nieruchomości zobligowany jest do udostępnienia nieruchomości (w tym budynku) dla potrzeb budowy sieci telekomunikacyjnej przez zainteresowanego przedsiębiorcę telekomunikacyjnego. Oczywiście pozostałe przepisy prawne zawarte w ustawie o wspieraniu rozwoju usług i sieci telekomunikacyjnych precyzują w sposób dosyć szczegółowy sposób procedowania tego rodzaju wniosków, niemniej jednak najistotniejsze, co w telegraficznym skrócie należy wskazać to fakt, że przywołane przepisy prawne nadają sporo uprawnień przedsiębiorcom telekomunikacyjnym, ograniczając tym samym wolę właściciela, użytkownika wieczystego lub zarządcy nieruchomości.

Tak skonstruowane otoczenie prawne wywiera niewątpliwie pozytywny wpływ na sytuację rynkową w zakresie różnorodności ofert poszczególnych dostawców usług, ograniczając tym samym monopol rynkowy, co bezpośrednio przekłada się na spadek cen usług. Występuje jednocześnie i negatywny wydźwięk tego rodzaju uwarunkowań, polegający między innymi na istniejącym powielaniu przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych infrastruktury kablowej umożliwiającej świadczenie usług telekomunikacyjnych. Przedsiębiorcy telekomunikacyjni bowiem z różnych względów zachowują raczej niechętne stanowisko wobec korzystania z sieci telekomunikacyjnych stanowiących własność innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych. W kontekście wspomnianych ograniczeń i ciążących na właścicielu, użytkowniku wieczystym lub zarządcy nieruchomości obowiązków nie można również pominąć faktu, iż w przypadku odmowy udostępnienia nieruchomości dla potrzeb budowy sieci telekomunikacyjnej, na wniosek przedsiębiorcy telekomunikacyjnego wszczynane jest postępowanie administracyjne prowadzone przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej, prowadzące do wydania nakazowej decyzji administracyjnej w zakresie udostępnienia nieruchomości.

Powracając do aspektów technicznych związanych zarówno z telekomunikacyjną infrastrukturą kablową, jak i uwarunkowaniami technicznymi występującymi w budynkach mieszkalnych pozostających w zasobach KSM, jak wcześniej wspomniałem nie można pominąć wydarzeń mających miejsce w przeszłości. Mianowicie, wzmożony rozwój zaawansowanych usług telekomunikacyjnych (mam tutaj na myśli dostęp do internetu oraz dostęp do odbioru kanałów telewizyjnych) w zasobach KSM możemy datować na końcówkę lat 90-tych ubiegłego wieku. To właśnie w tym okresie, w związku z oczekiwaniami mieszkańców w zakresie dostępu do zaawansowanych usług telekomunikacyjnych, rozpoczęły się liczne inwestycje we wszystkich zasobach budynkowych KSM. Polegały one na budowie sieci telekomunikacyjnych przez różnych przedsiębiorców telekomunikacyjnych, począwszy od lokalnych dostawców usług, skupiających się na obsłudze jednego osiedla bądź jego fragmentu, poprzez stowarzyszenia tworzone przez mieszkańców, popularyzujące dostęp do telewizji kablowej i internetu, kończąc na większych graczach rynkowych.

Okablowanie całości zasobów naszej Spółdzielni wówczas rozpoczęła Katowicka Telewizja Kablowa Sp. z o.o. oraz jej następca PTK Ryntronik S.A., wykupiona przez spółkę UPC Polska, która w ostatnich latach została wchłonięta przez P4 Sp. z o.o. – PLAY. Alternatywne sieci w zasobach KSM zbudowały też VECTRA S.A. oraz Netia S.A. a częściowo i inne firmy. Nie można przy tym zapominać, że budynki KSM (w znakomitej większości pochodzące z lat 70-tych, 80-tych jak i lat wcześniejszych XX wieku) nie zostały technicznie przygotowane pod kątem zapewnienia instalacji telekomunikacyjnych. Występujące ograniczenia polegają przede wszystkim na braku w konstrukcji budynków odpowiednich kanałów kablowych, szachtów kablowych, nie wspominając o jakimkolwiek okablowaniu strukturalnym. W latach budowy tychże budynków, ówcześnie obowiązujące przepisy budowlane nie obejmowały omawianych rozwiązań, tym bardziej że zaawansowane usługi telekomunikacyjne nawet nie pozostawały w sferze marzeń.

Dostępna wówczas usługa telefonii stacjonarnej była dobrem niemalże luksusowym, a czas oczekiwania na podłączenie telefonu w lokalu mieszkalnym niejednokrotnie obejmował okres 10 lat i dłuższy (z doświadczenia). Jedyny ówcześnie działający na rynku detalicznym dostawca usług telekomunikacyjnych – przedsiębiorstwo państwowe Polska Poczta Telegraf i Telefon (poprzednik Telekomunikacji Polskiej S.A.), dysponował wysoce zawodną siecią kablową opartą na kablach miedzianych. W związku z rosnącym zapotrzebowaniem na usługi telekomunikacyjne i coraz bogatszą ofertą ze strony pojawiających się coraz liczniej dostawców usług telekomunikacyjnych, zapewniających również budowę sieci telekomunikacyjnych, rozbudowa tych systemów, w szczególności bez obciążania kosztami mieszkańców zasobów budynkowych KSM, stała się rozwiązaniem praktycznym i w pełni uzasadnionym. Jednakże ograniczenia techniczne, o których wspomniałem wcześniej, występujące w budynkach KSM, nie pozwoliły uniknąć budowy tejże infrastruktury bezpośrednio na ścianach klatek schodowych. Wraz z upływem czasu, wzbogacana oferta usług telekomunikacyjnych oraz zachodzące zmiany w przepisach prawnych zachęcały odbiorców usług do częstych zmian zarówno oferty, jak i dostawcy usług, co w aspekcie uwarunkowań technicznych przyczyniło się w pewnym stopniu do zabudowy większej ilości koryt kablowych służących do doprowadzania okablowania do lokali mieszkalnych.

Zdarzają się przecież przypadki, w których do jednego lokalu mieszkalnego różni przedsiębiorcy telekomunikacyjni doprowadzają swoje okablowania, gdyż odbiorca usług zawarł umowy z różnymi dostawcami na różne usługi telekomunikacyjne. Nie można pominąć ponadto faktu, iż media transmisyjne ze względu na różnorodny poziom wykończenia aranżacyjnego poszczególnych lokali mieszkalnych oraz zróżnicowane oczekiwania odbiorców usług telekomunikacyjnych, co do przeprowadzania instalacji kablowych, wymuszają wprowadzanie tych mediów do lokali z różnych punktów ścian zewnętrznych klatek schodowych. Mówiąc obrazowo do jednego lokalu kabel wprowadzany jest w dolnej części ściany, do innego w górnej części ściany, a jeszcze do innego w środkowej jej części, nie wykluczając bardziej skomplikowanych rozwiązań. Jednak trudno zaprzeczyć temu, że indywidualne potrzeby każdego z odbiorców usług telekomunikacyjnych są uzasadnione, ale nie można zapominać, iż tego rodzaju rozwiązania wpływają również na estetykę i układ okablowania realizowanego w przestrzeni wspólnej tj. w obszarze klatek schodowych.

W dobie rozwijającej się pracy i nauki zdalnej oraz rosnących indywidualnych potrzeb użytkowników w zakresie zwiększania prędkości transmisji danych, dostępu do kanałów telewizyjnych o bardzo wysokiej rozdzielczości, cyfrowych kanałów radiowych, platform udostępniających programy na żądanie itp. zachodzące zmiany na rynku usług telekomunikacyjnych stają się nieodzowne i w dużym stopniu dotykają również przedsiębiorców telekomunikacyjnych w zakresie odpowiedniego dopasowania ofert, a przede wszystkim zapewnienia odpowiednich parametrów technicznych dostarczanych sygnałów i jakości usług do rosnących potrzeb użytkowników. Można zaobserwować, na co również wskazują statystki prowadzone przez Urząd Komunikacji Elektronicznej analizujący zmiany w modelu prowadzenia tego rodzaju działalności gospodarczej, że coraz częściej dochodzi do rezygnacji z działalności gospodarczej przez tzw. małe podmioty. Sieci kablowe będące ich majątkiem zwykle zbywane są na rzecz większych podmiotów przejmujących rynek, a sieci niespełniające standardów są likwidowane. Obserwujemy również rozwiązania polegające na przejmowaniu firm telekomunikacyjnych przez inne, co w efekcie prowadzi do powstawania dużych podmiotów o zwiększonym kapitale, a co za tym idzie również zwiększonych możliwościach inwestycyjnych.

Taką sytuację obserwowaliśmy przecież na naszym podwórku, bowiem w roku 2023 doszło do znaczącej transakcji na rynku usług telekomunikacyjnych, polegającej na połączeniu znanej zapewne wszystkim czytelnikom spółki UPC Polska ze spółką P4 Sp. z o.o. - PLAY. Spółka UPC Polska przez szereg lat świadczyła między innymi usługę dostępu do tzw. podstawowego pakietu telewizyjnego. Usługa jest nadal świadczona, jednakże już przez nowy podmiot tj. spółkę PLAY.

Według statystyk prowadzonych przez Urząd Komunikacji Elektronicznej ilość podmiotów gospodarczych wpisanych w Rejestrze Przedsiębiorców Telekomunikacyjnych w ostatnich latach kształtowała się następująco: w 2022 r. liczba wpisanych podmiotów wynosiła 3900, w 2023 r. liczba ta wynosiła 3821, a w 2024 r. liczba takich podmiotów wynosiła 3358. Podane wartości opisują wyraźny trend spadkowy, a najliczniejszą grupę przedsiębiorców rezygnujących z działalności telekomunikacyjnej (47,1%) stanowiły osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą na podstawie wpisu do CEIDG (Centralna Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej). Prezentowane dane wskazują, że coraz bardziej wymagający rynek usług telekomunikacyjnych zamyka się na małe podmioty, a prym będą wiodły firmy ze stosunkowo dużym kapitałem, pozwalającym na szybkie dostosowywanie się do oczekiwań odbiorców poprzez zapewnienie im odpowiedniej oferty i jakości świadczonych usług.

Biorąc pod uwagę szerokie spektrum zachodzących zmian na rynku usług telekomunikacyjnych, my – jako spółdzielcy, mieszkańcy budynków wielorodzinnych – musimy mieć świadomość, że wszelkie działania zmierzające do poprawy jakości potrzebnych nam wszystkim usług telekomunikacyjnych wymagają przede wszystkim przeprowadzenia w wielu miejscach modernizacji wysłużonej, eksploatowanej od prawie 30 lat sieci telekomunikacyjnej, opartej na różnego rodzaju nośnikach sygnałów w postaci kabli miedzianych. Sieć telekomunikacyjna tego rodzaju nie jest w stanie zapewnić wymaganych obecnie dużych prędkości transmisji danych. A z tego powodu przedsiębiorcy telekomunikacyjni – zachęceni zachodzącymi zmianami w środowisku prawnym oraz dostępnymi możliwościami uzyskiwania dotacji finansowych – realizują zadania inwestycyjne obejmujące wymianę dotychczas eksploatowanej kablowej sieci miedzianej i zastępują ją siecią opartą na kablach światłowodowych, zapewniających najwyższe obecnie standardy transmisji danych.

W zasobach budynkowych Katowickiej Spółdzielni Mieszkaniowej procesy te zostały już zainicjowane w 2018 r. poprzez inwestycje jednego z większych na rynku polskim przedsiębiorców telekomunikacyjnych działającego pod nazwą Netia S.A. Podkreślenia wymaga fakt, iż inwestycje tego rodzaju planowane i prowadzone są bezpośrednio przez przedsiębiorców telekomunikacyjnych, a zatem Spółdzielnia nie ma wpływu na ich zakres lub lokalizację. Przypominam o tym istotnym fakcie w nawiązaniu do pojawiających się czasami ze strony mieszkańców zasobów budynkowych Spółdzielni uwag i zastrzeżeń kierowanych wobec Spółdzielni w związku z brakiem dostępu do pożądanych usług telekomunikacyjnych.

Jak wspomniałem w powyższej części felietonu fuzja spółki UPC Polska ze spółką P4 Sp. z o.o. - PLAY poza przejęciem przez PLAY warstwy usług świadczonych dotychczas przez UPC Polska, związana jest również z wyłonieniem odrębnej spółki działającej pod nazwą Polski Światłowód Otwarty. Informacja ta jest dla nas o tyle ważna, że powołana spółka Polski Światłowód Otwarty jest podmiotem dostarczającym tylko usługi hurtowe dedykowane dla pozostałych przedsiębiorców telekomunikacyjnych. Innymi słowy spółka w swej działalności przyjęła unikatowy na rynku model biznesowy polegający na budowie nowoczesnej infrastruktury kablowej opartej na technologii światłowodowej, przeznaczonej dla udostępniania zainteresowanym przedsiębiorcom telekomunikacyjnym w celu świadczenia usług telekomunikacyjnych odbiorcom indywidualnym. Inwestycje prowadzone przez spółkę Polski Światłowód Otwarty już się rozpoczęły w niektórych zasobach budynkowych naszej Spółdzielni, a docelowo mają być realizowane we wszystkich budynkach. Rozwiązanie to pozwoli uniknąć budowy podobnych sieci kablowych przez innych przedsiębiorców telekomunikacyjnych, zapewniając równocześnie wszystkim zainteresowanym dostęp do nowoczesnych rozwiązań, z jednoczesną możliwością wyboru dostawcy usługi. Oczywiście rozwiązanie to i oferta spółki Polski Światłowód Otwarty nie jest obligatoryjna dla pozostałych podmiotów świadczących usługi telekomunikacyjne, jednakże z pewnością przyczyni się do ograniczenia powielania sieci i instalacji telekomunikacyjnych. Zatem pojawia się nadzieja, że w niedalekiej przyszłości ilość elementów infrastruktury telekomunikacyjnej zlokalizowanych w przestrzeni klatek schodowych, bądź co bądź szpecących nasze wspólne otoczenie, będzie maleć.

Z poważaniem

ZBIGNIEW OLEJNICZAK